Umrede Namaz Nasıl Kılınır? Seferî mi Mukim mi, 15 Gün Kuralı, Namazları Cem Etmek, Cuma Namazı ve Kadınların Harem'de Namazı

Umrede namaz nasıl kılınır? Türkiye'den umreye giden herkes yola çıktığı andan itibaren dinen yolcudur; Mekke'de ya da Medine'de ne kadar kalacağına göre orada seferî ya da mukim olur. Bu tek ayrım, umredeki bütün namaz sorularının cevabını belirler: dört rekâtlı farzlar iki mi, dört mü kılınacak; Harem'de imama uyunca ne olacak; öğle ile ikindi birleştirilebilir mi; cuma namazı farz mı; hanımlar Harem'de nasıl namaz kılar. Bu yazıda bu soruları Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu'nun fetvalarına ve TDV İslâm Ansiklopedisi'ne dayanarak, mezhep farklarını tabloyla göstererek cevaplıyoruz. Oruç tarafı ayrı bir yazıda: umrede oruç ve yolcu ruhsatı.

Kısa cevap: Din İşleri Yüksek Kurulu'nun 6 Mart 2024 tarihli kararına göre umreye gidenler Mekke'de veya Medine'de on beş günden az kalacaklarsa Hanefî mezhebine göre seferîdir; öğle, ikindi ve yatsının farzını iki rekât kılarlar. Mescid-i Haram'da ya da Mescid-i Nebevî'de mukim imama uyduklarında namazı imamla birlikte tam (dört rekât) kılarlar. Bir şehirde on beş gün veya daha fazla kalmaya niyet edenler o şehirde mukimdir ve namazlarını tam kılar. Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelîlere göre sınır giriş-çıkış günleri hariç dört gündür. Cem Hanefîlere göre yalnız hacda Arafat ve Müzdelife'de yapılır; cuma namazı yolcuya ve kadınlara farz değildir ama kılarlarsa geçerlidir ve öğle yerine geçer.

Umrede seferî olunur mu? Yolculuk nerede başlar, nerede biter?

Özet: Seferîlik iki ölçüye bağlıdır: mesafe (en az yaklaşık 90 km) ve kalış süresi. Türkiye'den Hicaz'a giden herkes mesafe şartını fazlasıyla sağlar; seferî mi mukim mi olduğunu Mekke ve Medine'de ayrı ayrı niyet ettiği kalış süresi belirler.

Diyanet'e göre dinen yolcu sayılmanın iki temel ölçütü vardır: mekân ve mesafe. Kişi aslî vatanından en az doksan kilometre uzaktaki bir yere gidiyorsa ve orada on beş günden az kalmaya niyet ediyorsa o yer Hanefî fıkhında "vatan-ı süknâ"dır; kişi orada yolcu hükmündedir. Aynı mesafedeki bir yerde yerleşme amacı olmadan on beş günden fazla kalmaya niyet ederse o yer "vatan-ı ikamet" olur ve yolculuk hükümleri kalkar. İstanbul'dan Cidde'ye uçuş bu mesafenin çok üstündedir; dolayısıyla umre yolculuğu dinen "sefer"dir ve seferîlik, Mekke'de veya Medine'de kaç gün kalınacağına göre şehir şehir belirlenir.

Yolculuk ne zaman başlar? Diyanet'e göre sefer mesafesindeki bir yere gitmek üzere yola çıkan kişi yaşadığı yerin meskûn mahallinden çıkınca yolcu hükmüne girer. İstanbul gibi büyükşehirlerde kendi aracıyla çıkanlar oturdukları ilçenin belediye sınırını geçince seferî sayılır; uçak, otobüs, tren gibi umumi vasıtalarla çıkılıyorsa başlangıç noktası olarak havalimanı, otogar ve gar esas alınabilir. Umre yolcusu için bu, pratikte şu demektir: havalimanına vardığınız andan itibaren seferîsiniz. Uçakta ya da havalimanında kılınacak öğle, ikindi ve yatsı farzları iki rekâttır. TDV İslâm Ansiklopedisi'nin "Sefer" maddesine göre yolculuk hâli aslî vatana dönmekle sona erer; yani Türkiye'ye inip evinize döndüğünüzde seferîlik biter.

Seferîliğin ruhsatı yalnız namazı kısaltmak değildir. Diyanet'in ifadesiyle dinen yolcu sayılan kimselerin dört rekâtlı farz namazları iki rekât kılmaları ve Ramazan oruçlarını sonradan tutmak üzere erteleyebilmeleri bu özel hükümlerdendir. Oruç tarafını umrede oruç yazımızda ayrıntılı işledik; bu yazı namaz tarafına odaklanıyor.

15 gün kuralı: Mekke'de ve Medine'de seferî mi, mukim mi?

Özet: Hanefîlere göre bir şehirde on beş gün veya daha fazla kalmaya niyet eden mukimdir; Şâfiî ve Mâlikîlere göre giriş-çıkış günleri hariç dört gün, Hanbelîlere göre dört günden ya da yirmi namaz vaktinden fazla kalış mukim yapar. Mekke ve Medine ayrı ayrı sayılır.

Din İşleri Yüksek Kurulu'nun 27 numaralı kararı bu konuyu doğrudan umre yolcusu için cevaplar. Karara göre aslî vatanından geçici olarak 90 km veya daha uzak bir mesafeye gitmek üzere yola çıkan kimse, gideceği yerde Hanefî mezhebine göre on beş gün veya daha fazla, diğer mezheplere göre giriş ve çıkış günleri hariç dört gün veya daha fazla kalmaya niyet ederse mukim; bu sürelerden daha az kalmaya niyet ederse seferî olur. Umreye gidenler Mekke'de veya Medine'de on beş günden daha az kalacaklarsa Hanefîlere göre seferî sayıldıklarından dört rekâtlı farz namazlarını iki rekât olarak kılarlar; on beş gün veya daha fazla kalacaklarsa namazlarını tam kılarlar.

Burada iki ayrıntı önemlidir. Birincisi, hüküm niyete bağlıdır: Mekke'ye on beş gün kalmak üzere giren kişi daha ilk gün mukimdir; günleri sayıp "on beşinci günde tam kılmaya başlayayım" denmez. İkincisi, Mekke ve Medine ayrı ayrı değerlendirilir. Kararın ifadesi "Mekke'de veya Medine'de"dir; iki şehirdeki kalış süreleri toplanmaz. Mekke'de 16 gece kalıp Medine'de 3 gece kalan bir yolcu Mekke'de mukim, Medine'de seferîdir. İki şehir arasındaki yolculuk zaten sefer mesafesindedir; yolda kılınan farzlar iki rekâttır.

Mesafe ölçüsü de mezheplere göre küçük farklar taşır. TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre Hanefîlerde uzun yolculuğun alt sınırı orta bir yürüyüşle üç günlük mesafedir ve on sekiz fersah yaklaşık 99 kilometreye denk gelir; Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelîlerin ölçüsü olan on altı fersah 88 kilometreye karşılık gelir. Diyanet fetvalarında bu sınır yuvarlak olarak "en az doksan km" diye anılır. Umre yolculuğu için bu fark sonucu değiştirmez; her ölçüye göre seferdir.

Programın süresine göre: 7, 10, 14, 20 ve 35 günlük umrede seferîlik

Özet: Kısa ve orta programlarda Mekke kalışı on beş günün altındadır; Hanefî yolcu her iki şehirde de seferîdir. Yirmi günlük ve Tam Ramazan programlarında Mekke kalışı on beş günü aştığı için Mekke'de mukim, Medine'de seferî olunur. Şâfiî yolcu dört geceden uzun her kalışta mukimdir.

Aşağıdaki tablo, 28 Ekim 2026 itibarıyla program sayfalarımızda yazan Mekke ve Medine gece sayılarına göre hazırlanmıştır; kendi programınızın gece dağılımını tur sayfasından okuyup aynı mantıkla hesaplayabilirsiniz. Bir şehirde kalınan günleri sayarken o şehre giriş yaptığınız gün ile çıkış gününüzün de o şehirde geçtiğini unutmayın; Hanefî hesabında bu günler sayılır, Şâfiî hesabında giriş ve çıkış günleri hariç tutulur. Programların güncel tarih ve fiyat bilgisi için umre fiyatları sayfamıza bakabilirsiniz.

Yolcuların en çok karıştırdığı örnek on dört günlük programdır: toplam süre on dört gün olduğu için "on beş günün altında, seferîyim" denir ve bu doğrudur; ama sebep toplam süre değil, Mekke'deki on bir gece ile Medine'deki iki gecenin ayrı ayrı on beş günün altında olmasıdır. Yirmi günlük programda ise toplam süre değil Mekke'deki on altı gece belirleyicidir; o yolcu Mekke'ye on beş günden fazla kalma niyetiyle girdiği için ilk günden mukimdir ve farzlarını tam kılar, Medine'ye geçince yeniden seferî olur. Programların süreye göre karşılaştırması umre kaç gün sürer yazımızdadır.

Seferî yolcu namazı nasıl kılar?

Özet: Değişen yalnız dört rekâtlı farzlardır: öğle, ikindi ve yatsının farzı iki rekât kılınır. Sabah, akşam ve vitir aynı kalır. Seferde kazaya kalan dört rekâtlı farz, sonradan da iki rekât olarak kaza edilir.

Hanefî mezhebine göre seferî, öğle, ikindi ve yatsı namazlarının farzını iki rekât kılar; bu bir tercih değil vâciptir. Sabah namazının farzı zaten iki, akşam üç rekâttır; bunlar ve vitir değişmez. Diyanet'in ifadesiyle, yolculuğa başlayıp şehrin meskûn mahallinden çıkan kimse dört rekâtlı farz namazları iki rekât olarak kılar. Niyet ederken "seferî olarak" demek şart değildir; kişi bulunduğu hâlin bilincindeyse farzı iki rekât kılmaya niyet eder ve ikinci rekâtın sonunda oturup selâm verir.

Kaza konusunda Diyanet fetvası açıktır: dört rekâtlı namazlar yolculuk hâlindeyken kazaya kalırsa, ister yolculuk içinde ister yolculuktan sonra kaza edilsin ikişer rekât olarak kaza edilir. Yolculuk dışında kazaya kalmış bir namaz yolculukta kaza edilmek istenirse dört rekât kılınır. Şâfiîlere göre ise seferde kılınmamış bir namaz ikamet hâlinde dört rekât olarak kaza edilir. Uzun uçuşta ya da Mekke–Medine yolunda kaçan bir ikindi, otele varınca iki rekât olarak kaza edilir; bu kural umre yolcusunun en sık ihtiyaç duyduğu hükümlerdendir.

Bir yolcu namaz kıldırabilir mi? Diyanet'e göre seferî kimse hem seferî hem mukim cemaate imamlık yapabilir; mukim cemaate kıldırıyorsa namaza başlamadan "Ben seferîyim, ikinci rekâtın sonunda selâm vereceğim; siz selâm vermeden kalkıp namazınızı tamamlayın" diye uyarması karışıklığı önler. Fetvanın dayanağı Hz. Peygamber'in (s.a.s.) Mekke'nin fethinden sonra Mekke'de kaldığı sürece namazları kısaltarak kıldırıp "Biz misafiriz, siz namazlarınızı tamamlayınız" buyurmasıdır (Ebû Dâvûd, Salâtü's-sefer, 10). Otel odasında birkaç kişi cemaat olduğunda bu kural işe yarar: imam seferîyse iki rekâtta selâm verir, mukim olan varsa kalkıp tamamlar.

Harem'de cemaatle namaz: imama uyan seferî tam kılar

Özet: Mescid-i Haram ve Mescid-i Nebevî'de imama uyan seferî, namazı imamla birlikte dört rekât tamamlar; ikinci rekâtta selâm verirse namazı geçersiz olur ve yeniden iki rekât kılar. Kâbe'nin etrafında imamın bulunduğu tarafta imamdan önde durulmaz.

Umre yolcusunun en çok sorduğu soru budur: "Harem'de cemaate uyunca iki mi, dört mü?" Din İşleri Yüksek Kurulu'nun kararı nettir: umreye gidenler cemaatle kılmaları durumunda mukim olan imama uyduklarında namazlarını tam olarak edâ ederler. Dayanak Hz. Peygamber'in (s.a.s.) "İmam kendisine uyulsun diye imam olmuştur" hadisidir (Buhârî, Salât, 18; Müslim, Salât, 77); cemaatin namazı imamın namazıyla aynı olmalıdır. TDV İslâm Ansiklopedisi'nin ifadesi de aynıdır: mukime uyan yolcu dört rekâtlı namazı tam kılar. Mescid-i Haram'ın ve Mescid-i Nebevî'nin imamları o şehirde mukim olduğundan, cemaate uyan umre yolcusu öğle, ikindi ve yatsıyı dört rekât olarak imamla tamamlar.

Tersini yapanın namazı ne olur? Diyanet fetvasına göre seferî olan kişi vakit içinde mukim bir imama uyup namazını imamla beraber tamamlamadan selâm verirse kıldığı bu namaz geçerli olmaz; bu kişi aynı namazı tek başına yeniden kılarken dört değil iki rekât kılar. Dolayısıyla Harem'de "ben seferîyim" diyerek ikinci rekâtta selâm verip kalkmak namazı bozar. Kural basittir: imama uydun, imamla bitir; tek başına kıldın, iki rekât kıl.

Kâbe'nin etrafında saf düzeni de bir fıkıh sorusudur. Diyanet'e göre Hanefî, Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinde Kâbe'nin etrafında da olsa cemaatle namaz kılınırken imamın bulunduğu taraftaki cemaatin imamdan önde olmaması şarttır; o taraftaki cemaat imamdan önde durursa imama uymuş sayılmaz ve namazı geçerli olmaz. Diğer yönlerdeki cemaatin Kâbe'ye imamdan daha yakın bulunması ise imama uymaya engel değildir. Mâlikîlere göre imamın önde olması şart değildir, ancak zaruret olmadan öne geçmek mekruhtur. Pratikte bu, imamın kıldırdığı tarafta Kâbe'ye imamdan daha yakın bir yere durmamak demektir; diğer tarafların yakınlığı sorun değildir. Namazda nereye bakılacağı da sorulur: Diyanet'e göre Mescid-i Haram'da namaz kılan kimse de başka yerlerde olduğu gibi secde edeceği yere bakar; başını çevirmeden görüş alanına giren bir noktaya bakmasında kerahet yoktur, bu yüzden Kâbe'ye de bakabilir. Mescid-i Haram'ın bölümleri ve kapıları için Mescid-i Haram rehberimize bakabilirsiniz.

Medine'de "kırk vakit" meselesi de bu başlığa girer. Halk arasında Medine'de sekiz gün kalıp Mescid-i Nebevî'de kırk vakit namaz kılmanın gerekli olduğu kanaati yaygındır. Diyanet'e göre bu kanaatin dayanağı olan rivayetin sıhhati hadis âlimlerince tartışmalıdır; fıkıh eserlerinde kırk vakit namazı ihmal etmemeye dair vurgulu bir hüküm yer almaz. Diyanet, Medine'de kalış süresi yeterli olanların sayı hesabı yapmadan Mescid-i Nebevî'de cemaatle namaza devam etmelerini yerinde bulur; organizasyon gereği daha kısa kalanların ise kırk vakti tamamlayamamayı bir eksiklik saymaması gerektiğini, çünkü bunun haccın ne farzı ne vâcibi ne de sünneti olduğunu belirtir. Kısa programlarda Medine'de iki-üç gece kalan yolcu bu konuda rahat olmalıdır; Mescid-i Nebevî'de kılınan her namazın, Mescid-i Haram hariç başka mescitlerde kılınan bin namazdan daha faziletli olduğu hadisi (Buhârî, Fazlü's-salât, 1) zaten yeterli motivasyondur.

Umrede namazlar cem edilir mi?

Özet: Hanefîlere göre cem yalnız hacda Arafat ve Müzdelife'de vardır; umrede yoktur. Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelîlere göre yolculukta öğle ile ikindi, akşam ile yatsı birleştirilebilir. Diyanet, zaruret ve ihtiyaç hâlinde Hanefî'nin de diğer mezhepleri taklit ederek cem yapabileceğini söyler.

"Cem" iki namazı birleştirmektir: öğle ile ikindinin öğle ya da ikindi vaktinde, akşam ile yatsının akşam ya da yatsı vaktinde birlikte kılınması. Önceki namazın vaktinde kılınmasına cem-i takdîm, sonrakinin vaktinde kılınmasına cem-i te'hîr denir. Diyanet fetvasına göre Hanefî mezhebinde cem sadece hacılar için söz konusudur: arefe günü Arafat'ta ikindi öne alınarak öğle vaktiyle birlikte, aynı gün akşam namazı geciktirilerek Müzdelife'de yatsıyla birlikte kılınır; bunun dışında namazları cem ederek kılmak caiz değildir. Umrede ne Arafat ne Müzdelife vardır; dolayısıyla Hanefî umre yolcusu için kural, her namazı kendi vaktinde kılmaktır.

Diğer üç mezhepte durum farklıdır. Diyanet'in ifadesiyle, aralarında bazı ayrıntılarda ihtilaf olmakla birlikte, sefer, yağmur, fırtına gibi mazeretlerle öğle ile ikindiyi veya akşam ile yatsıyı cem-i takdîm ya da cem-i te'hîr yoluyla kılmak caizdir; delillerinden biri Hz. Peygamber'in (s.a.s.) Tebük seferinde öğle ile ikindiyi, akşam ile yatsıyı birleştirerek kıldığını bildiren İbn Abbas rivayetidir (Müslim, Salâtü'l-müsâfirîn, 51-53). TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre Şâfiî ve Hanbelîler bunun için yolculuğun dört rekâtlı farzı iki rekât kılmaya imkân verecek uzunlukta olmasını şart koşar; Mâlikîler bu şartı aramaz. Hanefîler aynı hadisleri "sûrî cem" olarak yorumlar: bir namazı vaktin sonunda, takip edeni vaktin başında peş peşe kılmak. Bu, Hanefî umre yolcusunun elindeki meşru çözümdür; uzun bir transferde öğleyi vaktin sonuna bırakıp ikindiyi vakti girer girmez kılmak cem değil, iki namazı kendi vaktinde kılmaktır.

Diyanet bir kapı daha açar: önemli mazeretlerin bulunduğu durumlarda Hanefî birisi de diğer mezhepleri taklit ederek anılan namazları cem ederek kılabilir; fetvada örnek olarak seferde olmak, sınav saatiyle çakışmak, doktorun ameliyattayken namazı vaktinde kılamaması sayılır. Cem yapılacaksa kuralları da fetvada yazılıdır: namazlar peş peşe ve sırasına göre kılınır, iki farz arasındaki sünnetler kılınmaz ve araya başka bir şey sokulmaz; sabah namazı hiçbir namazla birleştirilmez, ikindi akşamla, yatsı sabahla birleştirilemez. Umre yolculuğunda cem ihtiyacı en çok uçuş ve Mekke–Medine yolculuğu gibi uzun saatlerde doğar; Diyanet, sürekli yolculuk hâlindeki kimselerin ihtiyaç duyduklarında ya da mecbur kaldıklarında öğle ile ikindiyi veya akşam ile yatsıyı birleştirerek kılabileceğini de ayrıca belirtir.

Umrede cuma namazı nasıl kılınır?

Özet: Cuma namazı mukim erkeklere farzdır; yolcuya farz değildir, ama kılarsa geçerlidir ve ayrıca öğle kılmaz. Harem'de hatip minbere çıktığı andan itibaren sünnet ya da nâfile namaza durulmaz, hutbe dinlenir; ilk sünnet farzdan sonra kılınabilir.

Diyanet fetvasına göre cuma namazı akıllı, ergenlik çağına erişmiş, sağlıklı, hür ve mukim (misafir olmayan) erkeklere farzdır; kadınlar, hürriyeti kısıtlı olanlar, yolcular ve cemaate gelemeyecek kadar mazereti olanlar cuma namazı kılmakla yükümlü değildir. Ancak kılmaları hâlinde bu namazları geçerli olup ayrıca öğle namazı kılmaları gerekmez. TDV İslâm Ansiklopedisi'nin "Cuma" maddesi de aynı hükmü verir: yolcuya farz değildir, kıldıkları takdirde namazları geçerli olup ayrıca öğle namazı kılmazlar. Yani on dört günlük programla Mekke'de seferî olan bir yolcu Mescid-i Haram'da cumaya katılabilir; namazı cuma olur, öğleyi ayrıca kılmaz. Mekke'de on beş günden fazla kalan mukim yolcu için cuma zaten farzdır.

Cumanın farzı iki rekâttır ve cemaatle kılınır; TDV İslâm Ansiklopedisi bu konuda ittifak olduğunu bildirir. Harem'de cuma namazının Türkiye'den farkı, kılınışında değil akışındadır. Din İşleri Yüksek Kurulu'nun 20 Mart 2024 tarihli kararı tam bu soruya cevaptır: Mekke ve Medine'de cuma vaktinde ezanın hemen ardından hutbeye başlandığında cumanın ilk sünneti kılınır mı? Karara göre cuma vakti girdikten sonra imam hutbeye çıkmadan önce nâfile namaz kılmak sünnettir, ancak hutbe okunurken nâfile namaza başlamak caiz değildir; bu nedenle hacıların Mekke ve Medine'de cuma günü hatip minbere çıktığı andan itibaren cumanın ilk sünneti veya nâfile namaz kılmakla meşgul olmayıp hutbeyi dinlemeleri gerekir; edâ edemedikleri ilk sünneti cumanın farzından sonra kılabilirler. Pratik sonuç şudur: cuma günü Harem'e ezandan önce girip sünneti ve nâfileyi hutbeden önce kılmak isteyen erken gider; hutbe başladıysa oturur ve dinler.

Zuhr-i âhir sorusu da sıkça gelir. TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre bazı Hanefî âlimleri ihtiyat gerekçesiyle zuhr-i âhir adıyla bir namaz kılınmasını uygun görmüştür; cumanın sıhhatinde şüphe varsa gerekli, yoksa tavsiye düzeyindedir, Şevkânî gibi âlimler ise geçerli bir cumanın zaten öğlenin yerine geçtiğini söyleyerek bunu reddeder. Mescid-i Haram'da ve Mescid-i Nebevî'de kılınan cumanın sıhhatinde şüphe edilecek bir yön yoktur; bu namazı kılan yolcunun cuması geçerlidir ve öğle yerine geçer.

Kadınların Harem'de namazı ve cuma namazı

Özet: Cuma namazı kadınlara farz değildir; bu bir mahrumiyet değil muafiyettir. Harem'de cumaya katılan hanımın namazı geçerlidir ve öğle yerine geçer. Saf düzeninde kadınlar erkeklerin arkasında durur; Kâbe çevresinde ayrı yer bulmanın güçlüğü nedeniyle Diyanet zaruret hükmünü uygular.

Diyanet'e göre Asr-ı Saadet'ten bugüne bütün âlimler cuma namazının kadınlara farz olmadığında ittifak etmiştir; dayanak Hz. Peygamber'in (s.a.s.) "Cemaatle cuma namazı kılmak her Müslüman'a farzdır; ancak köle, kadın, çocuk ve hastaya farz değildir" hadisidir (Ebû Dâvûd, Salât, 214). Fetvanın vurgusu önemlidir: bu, kadınlar hakkında bir mahrumiyet değil muafiyettir; diledikleri takdirde camiye gidip cemaatle cuma kılmalarında dinen bir engel yoktur, hatta hutbe ve vaazdan istifade için devam etmeleri tavsiye edilebilir. Umredeki hanım yolcu için bu, Mescid-i Haram'da ya da Mescid-i Nebevî'de cumaya katılabileceği, katılırsa namazının geçerli olup ayrıca öğle kılmayacağı anlamına gelir. Cumaya gitmeyen hanım ise öğleyi kılar; Diyanet'e göre kadınlar vakit girdikten sonra, imam cumayı bitirmeden önce kendi evlerinde öğle namazını kılarlarsa bu namaz geçerlidir. Otelde kalan hanımlar için kural budur; yalnız kendilerine cuma farz olmayanların şehirde öğleyi cemaatle kılması mekruhtur, tek başına kılınır.

Harem'de saf meselesi ayrı bir fetvanın konusudur. Diyanet'e göre cemaatle namazda imamın arkasında önce erkekler, sonra erkek çocuklar, sonra kadınlar saf tutar; erkeklerle kadınlar arasındaki bu sıranın gözetilmesi farzdır. Kadının erkeklerle aynı hizada durmasına "muhâzât-ı nisâ" denir ve bütün mezheplere göre doğru görülmemiştir; Hanefîlere göre aralarında perde benzeri bir engel ya da bir adam boyu yükseklik farkı yoksa yanındaki ve arkasındaki erkeğin namazı sahih olmaz, Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelîlere göre ise namaz bozulmaz ama mekruhtur. Fetva Kâbe için şunu ekler: orada kadın ve erkeklerin ayrı ayrı yerlerde durup namaz kılmaları oldukça zor olduğundan zaruret sebebiyle bu kerahet de kalkar; hac mevsiminde Hanefî kadın ve erkekler ayrı yer bulamadıkları takdirde diğer mezheplerin içtihadına uyarak namazlarını kılabilirler. Harem yönetimi kadınlar için ayrılmış namaz alanları belirler ve görevliler bu alanlara yönlendirir; yerleri döneme göre değiştiği için kafilenin hocasına ya da görevlilere sormak en sağlıklısıdır. Hanım yolcunun umredeki diğer soruları, mahrem, yol arkadaşı ve Harem'deki pratikler için hanım yolcular için umre rehberimize, âdet hâlinde namaz ve tavaf için umrede âdet görmek yazımıza bakabilirsiniz.

Umreye özel namazlar: ihram namazı ve tavaf namazı

Özet: Umrede beş vakit dışında iki namaz daha vardır: ihrama girerken kılınan iki rekât ve tavaftan sonra kılınan iki rekât tavaf namazı. İkisi de ayrı yazılarımızda adım adım anlatılmıştır.

"Umrede 2 rekât namaz nasıl kılınır?" sorusu çoğu zaman bu iki namazı kasteder. İhram namazı, ihrama girmeden önce kılınan iki rekât namazdır; ihramın şartları, niyeti ve yasaklarıyla birlikte ihram nedir yazımızda anlatılmıştır. Tavaf namazı ise yedi şavt tamamlandıktan sonra, mümkünse Makam-ı İbrahim'in arkasında kılınan iki rekâttır; kılınışı ve okunacak dualar tavaf nasıl yapılır ve tavaf duaları yazılarımızdadır. Bu iki namaz seferî-mukim ayrımından etkilenmez; her durumda iki rekâttır. Umrenin bütün adımları için umre nasıl yapılır rehberimize bakabilirsiniz.

Program seçerken seferîliği düşünmek gerekir mi?

Özet: Hayır; seferîlik bir ruhsattır, program süresinin ölçüsü ibadet imkânı ve bütçedir. Yine de Mekke'de on beş günden uzun kalanların tam kılacağını, kısa kalanların Harem'de cemaate uyarak zaten tam kılacağını bilmek yolcuyu rahatlatır.

Bazı yolcular "mukim olayım da namazlarım tam olsun" diye uzun program ararken bazıları "seferî olayım, ruhsattan yararlanayım" diye düşünür. İkisi de gerekli değildir. Seferîlik Allah'ın yolcuya tanıdığı bir kolaylıktır; Hanefîlere göre bu kolaylığa uymak vâciptir, diğer mezheplere göre faziletli bir ruhsattır. Umre yolcusu günün büyük kısmını Harem'de ve cemaatte geçirdiği için pratikte farzlarını zaten imamla tam kılar; seferîlik yalnız otelde ya da yolda tek başına kıldığı namazlarda görünür. Program seçiminde ölçü başka yerdedir: Mekke'de kaç gün tavaf ve namaz imkânı istediğiniz, Medine'de Ravza için kaç gün ayırdığınız ve bütçeniz. Kısa programlar kısa umre turları sayfasında, Ramazan'ın tamamını Mekke'de geçiren program Tam Ramazan umresi sayfasında, bütün programlar umre fiyatları sayfasındadır. Yola çıkmadan önce hazırlık listesi için umre hazırlık listesi yazımız yeterlidir.

Sık Sorulan Sorular

Umrede namazlar seferî mi kılınır?

Diyanet'e göre umreye gidenler Mekke'de veya Medine'de on beş günden az kalacaklarsa Hanefî mezhebine göre seferîdir ve dört rekâtlı farzları iki rekât kılarlar; mukim imama uyduklarında ise tam kılarlar. On beş gün veya daha fazla kalanlar mukimdir ve namazlarını tam kılar. Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelîlere göre sınır giriş-çıkış günleri hariç dört gündür.

15 günlük umrede seferî olunur mu?

Belirleyici olan toplam süre değil, her şehirde ayrı ayrı kalınan süredir. On dört-on beş günlük bir programda Mekke'de on-on bir, Medine'de iki gece kalınıyorsa Hanefî yolcu iki şehirde de seferîdir. Mekke'de on beş gün veya daha fazla kalınacaksa Mekke'de mukim olunur.

Mekke'de seferî olan kişi Harem'de cemaate uyunca kaç rekât kılar?

Dört rekât. Diyanet'e göre seferî, mukim bir imama uyarsa namazını tam kılar; imamla tamamlamadan ikinci rekâtta selâm verirse namazı geçerli olmaz ve tek başına iki rekât olarak yeniden kılar.

Umrede namazlar cem edilir mi?

Hanefî mezhebine göre cem yalnız hacda Arafat ve Müzdelife'de yapılır; umrede cem yoktur, her namaz kendi vaktinde kılınır. Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelîlere göre yolculukta öğle ile ikindi, akşam ile yatsı birleştirilebilir. Diyanet, seferde olmak gibi önemli mazeretlerde Hanefî'nin de diğer mezhepleri taklit ederek cem yapabileceğini belirtir.

Umrede cuma namazı farz mı?

Cuma mukim erkeklere farzdır; yolcuya farz değildir. Ancak seferî yolcu cumayı kılarsa namazı geçerlidir ve ayrıca öğle kılmaz. Mekke'de on beş günden fazla kalan mukim yolcuya cuma farzdır.

Harem'de cuma günü hutbe başlamışsa ilk sünnet kılınır mı?

Hayır. Din İşleri Yüksek Kurulu'nun 20 Mart 2024 tarihli kararına göre hatip minbere çıktığı andan itibaren sünnet ya da nâfile namaza durulmaz, hutbe dinlenir; kılınamayan ilk sünnet cumanın farzından sonra kılınabilir.

Umrede kadınlar cuma namazı kılabilir mi?

Evet. Cuma kadınlara farz değildir, ama Diyanet'e göre bu bir mahrumiyet değil muafiyettir; diledikleri takdirde cemaatle cuma kılmalarında engel yoktur, kıldıklarında namazları geçerli olur ve ayrıca öğle kılmaları gerekmez. Cumaya gitmeyen hanım öğleyi kendi başına kılar.

Seferîyken kaçan dört rekâtlı namaz nasıl kaza edilir?

Diyanet'e göre yolculukta kazaya kalan dört rekâtlı namaz, ister yolculukta ister döndükten sonra kaza edilsin iki rekât olarak kaza edilir. Yolculuk dışında kazaya kalmış bir namaz yolculukta kaza edilirse dört rekât kılınır.

Medine'de kırk vakit namaz kılmak şart mı?

Hayır. Diyanet'e göre bu kanaatin dayandığı rivayetin sıhhati tartışmalıdır ve kırk vakit namaz haccın farzı, vâcibi ya da sünneti değildir. Medine'de kalış süresi uzun olanlar sayı hesabı yapmadan Mescid-i Nebevî'de cemaate devam eder; kısa kalanlar kırk vakti tamamlayamamayı eksiklik saymaz.

Seferîlik ne zaman başlar, ne zaman biter?

Diyanet'e göre uçak gibi umumi vasıtalarla çıkılan yolculukta başlangıç noktası olarak havalimanı esas alınabilir; havalimanından itibaren seferîsiniz. TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre yolculuk hâli aslî vatana dönmekle sona erer.

Son Söz

Umrede namazın bütün meselesi iki cümleye sığar: Mekke'de ya da Medine'de on beş günden az kalıyorsan seferîsin, tek başına kılarken dört rekâtlı farzı iki kıl; Harem'de imama uyduysan imamla birlikte tam kıl. Cem Hanefî için umrede yoktur, cuma yolcuya ve hanımlara farz değildir ama kılınırsa geçerlidir. Bunları bilen yolcu Harem'de tereddütsüz saf tutar. Programınızın gece dağılımına göre durumunuzu hesaplamak için umre programlarımıza bakabilir, kendi durumunuza özel sorunuz varsa bize yazabilirsiniz.

Yolcu olmak bir ruhsattır; Kâbe'nin önünde imama uymak ise o ruhsatı tamama erdiren en güzel niyettir.

Kaynaklar

• Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, Kurul Kararı No 27: "Umreye gidenler seferîlik hükümleri açısından Mekke ve Medine'de namazlarını nasıl kılarlar?" (06.03.2024); Kurul Kararı: "Mekke ve Medine'de Cuma namazı vaktinde ezanın hemen ardından hutbeye başlandığında Cumanın ilk sünneti veya nafile namaz kılınır mı?" (20.03.2024), kurul.diyanet.gov.tr.

• Din İşleri Yüksek Kurulu fetvaları (kurul.diyanet.gov.tr, 12.07.2017): "Seferî sayılma bakımından bulunulan yerleri ifade eden vatan-ı aslî, vatan-ı ikamet ve vatan-ı süknâ ne demektir?"; "Seferîliğin başlangıcı nasıl belirlenir?"; "Seferî olan bir kimse mukim imamın arkasında namazını nasıl kılar?"; "Seferî olan kişi namaz kıldırabilir mi?"; "Seferî iken kılınamayan dört rek'atlı namazların kazası nasıl yapılır?"; "Namazlar cem edilmek (birleştirilmek) suretiyle kılınabilir mi?"; "Mesleği gereği sürekli olarak yolcu olan kişi namaz ve oruç ibadetlerini nasıl yerine getirebilir?"; "Kadınların cuma namazı kılmaları zorunlu mudur?"; "Cumaya gitmeyen kadın veya erkekler Cuma namazı kılınmadan önce öğle namazı kılabilirler mi?"; "Mescid-i Haram'da kadınların ve erkeklerin aynı safta namaz kılmaları caiz midir?"; "Mescid-i Haram'da cemaatle namaz kılarken imamın hizasından önde olanların namazları geçerli olur mu?"; "Mescid-i Haram'da namaz kılarken kıyam hâlinde nereye bakılmalıdır?"; "Mescid-i Nebevî'de kırk vakit namaz kılmanın hükmü nedir?".

• Fahrettin Atar, "Sefer", TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 36, 2009.

• Halit Ünal, "Cem‘", TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 7, 1993.

• Hayreddin Karaman, "Cuma", TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 8, 1993.

• Program gece sayıları: efttur.com tur sayfaları, 28 Ekim 2026.