
Mekke'ye varıp ilk umresini tamamlayan yolcunun aklına gelen ilk soru çoğu zaman şudur: "Bir umre daha yapabilir miyim, yaparsam nereden ihrama gireceğim?" Arkasından başka sorular gelir: "Kaç umre yapmak doğru olur? Otelden niyet etsem olur mu? Saçımı yine kesecek miyim? Umre mi daha faziletli, tavaf mı?" Bu yazı bu soruların cevabıdır. Hükümleri Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu'nun (DİYK) fetvalarına ve TDV İslâm Ansiklopedisi'ne dayanarak veriyoruz; her hükmü kaynağıyla birlikte yazıyoruz.
İlk umrenin adımlarını umre nasıl yapılır yazımızda anlattık. Burada yalnız Mekke'deyken yapılan ek umreyi, yani ikinci, üçüncü ve sonraki umreleri ele alıyoruz.
Bir Umre Yolculuğunda Kaç Umre Yapılır?
Özet: Sayı sınırı yoktur. Üç mezhep sık umreyi müstehap, Mâlikîlerin çoğu bir yılda birden fazlasını mekruh sayar. Diyanet ek umreyi caiz, nâfile tavafı daha faziletli görür.
Umrenin sayısını sınırlayan bir âyet ya da hadis yoktur. TDV İslâm Ansiklopedisi'nin "Umre" maddesi mezheplerin görüşünü şöyle aktarır: Mâlikîlerin çoğuna göre bir yılda birden fazla umre yapılması mekruhtur, ancak yapılırsa sahih olur. Delil olarak Resûl-i Ekrem'in imkânı olduğu hâlde bir yılda iki umre yapmaması gösterilir. Diğer üç mezhebe göre ise bir yılda birden fazla umre yapmak mekruh değildir, aksine umrenin sıkça yapılması müstehaptır.
Bu görüşün dayandığı hadisleri ansiklopedi şöyle sıralar: "Umre kendinden önceki umre ile arasındaki günahlara kefârettir" (Buhârî, "Umre", 1; Müslim, "Hac", 437). "Peş peşe hac ve umre yapın, çünkü bunlar fakirliği ve günahları giderir" (Tirmizî, "Hac", 2).
Din İşleri Yüksek Kurulu ise soruya yolcunun gözünden bakar. Kurul'un 12 Temmuz 2017 tarihli fetvasına göre umre mevsiminde umreye gidenlerin Harem hudutları dışına çıkarak ikinci, üçüncü umre yapmaları caizdir, ama tavaf yapmaları daha faziletlidir. Kısacası bir umre yolculuğunda kaç umre yapacağınızı fıkıh sınırlamaz; sınırı vaktiniz, gücünüz ve tercihiniz belirler.
| Mezhep | Bir yılda birden fazla umre | Kaynak |
|---|---|---|
| Hanefî | Mekruh değil; sık umre müstehap | TDV İA "Umre" |
| Şâfiî | Mekruh değil; sık umre müstehap | TDV İA "Umre" |
| Hanbelî | Mekruh değil; sık umre müstehap | TDV İA "Umre" |
| Mâlikî | Çoğunluğa göre mekruh; yapılırsa sahih | TDV İA "Umre" |
| DİYK (pratik tavsiye) | İkinci, üçüncü umre caiz; nâfile tavaf daha faziletli | DİYK fetvası, 12.07.2017 |
Bir uyarı: Hanefî mezhebinde umrenin yapılmadığı günler vardır. Kurul'un fetvasına göre arefe günü sabahından Kurban Bayramı'nın 4. günü güneş batıncaya kadar umre yapmak tahrîmen mekruhtur, çünkü bu günler hac menâsikinin yapıldığı günlerdir. Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerine göre hacca niyetli olmayan kişi bu günlerde de umre yapabilir. Bu kural yalnız arefe ve bayram günlerine denk gelen yolculukları ilgilendirir.
Peygamber Efendimiz Kaç Umre Yaptı?
Özet: Hz. Peygamber Hudeybiye'de umreye niyetlenmiş, yapamadan dönmüş; sonra iki umre yapmış, bir umreyi de Vedâ haccıyla birlikte eda etmiştir. Bunlardan biri Ci'râne'den yapılan umredir.
Arama motorlarında sık sorulan bu sorunun cevabı, ikinci umrenin "nereden" yapılacağı sorusuyla da bağlantılıdır. TDV İslâm Ansiklopedisi'nin "Umre" maddesine göre Resûl-i Ekrem hicretin 6. yılının Zilkade ayında umre yapmak üzere Medine'den yola çıkmış, ancak Hudeybiye Antlaşması gereği umre yapamadan geri dönmüştür. Daha sonra biri Umretü'l-kazâ, diğeri Huneyn Gazvesi dönüşünde olmak üzere hicretin 7. ve 8. yıllarının Zilkade aylarında iki umre yapmış, bir umreyi de Vedâ haccıyla birlikte eda etmiştir (Buhârî, "Umre", 3; Müslim, "Hac", 217).
Huneyn dönüşündeki umre doğrudan bu yazının konusudur. TDV'nin "Ci'râne" maddesine göre ganimetlerin taksiminden sonra Hz. Peygamber Ci'râne'de ihrama girerek umre için Mekke'ye gitmiş, sonra tekrar Ci'râne'ye gelip oradan Medine'ye hareket etmiştir. Hz. Âişe'nin Vedâ haccından sonra Ten'im'den yaptığı umre de aynı şekilde bugünkü uygulamanın temelidir. Ona aşağıda değineceğiz.
İkinci Umre İçin Nereden İhrama Girilir? Harem, Hill ve Mîkât
Özet: Mekke'de bulunan kişi ek umre için mîkâta dönmez, Harem sınırının dışına (Hill bölgesine) çıkıp orada ihrama girer.
Bu konuyu anlamak için üç kavramı ayırmak gerekir:
- Harem: Mekke'yi ve çevresini kuşatan, sınırları işaret taşlarıyla (alem) belirlenmiş kutsal bölge.
- Hill (Hil): Harem sınırı ile mîkât yerleri arasında kalan bölge.
- Mîkât: Dışarıdan gelenin ihramsız geçemeyeceği sınır noktaları. Türkiye'den gelen yolcu ilk umresi için ihrama burada ya da hizasında girer. Ayrıntısı için ihram nedir yazımıza bakabilirsiniz.
Kurul'un 12 Temmuz 2017 tarihli fetvası açıktır: Bir kimsenin umresini tamamladıktan sonra yeni bir umre yapabilmek için tekrar mîkât mahalline gitmesi gerekmez. Harem bölgesi hudutları dışına (Hill bölgesine) çıkarak orada ihrama girmesi gerekir. Bu konuda en çok bilinen ve daha faziletli olan yer, Hz. Âişe Mescidi'nin bulunduğu Ten'im'dir (Kâsânî, Bedâi', 2/167).
Neden Harem'in içinden değil de dışından? TDV İslâm Ansiklopedisi'nin "Hil" maddesi gerekçeyi şöyle açıklar: Umre ibadetinde de hacda olduğu gibi Harem ile Hill bölgelerini birleştirmek, yani ibadeti hem Harem hem Hill bölgesinde ifa etmek şarttır. Hac ihramı için böyle bir zorunluluğun olmaması, Arafat'ın zaten Hill bölgesinde bulunmasından ve bu birleştirmenin vakfe sırasında gerçekleşmesindendir. Ten'îm maddesi de bu konuda bütün fakihlerin görüş birliği içinde olduğunu belirtir.
Ten'im ve Hz. Âişe Mescidi: Kâbe'ye En Yakın Harem Sınırı
Özet: Ten'im, Mekke'nin kuzeybatısında, Kâbe'ye en yakın Harem sınırıdır. Mescid-i Haram'a uzaklığı günümüz yollarıyla yaklaşık 7-8 km'dir. Hanefî mezhebine göre ek umre için en faziletli ihram yeridir.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nin "Ten'îm" maddesine göre Ten'im, Mekke'nin kuzeybatısında Kâbe'ye en yakın Harem sınırıdır. Medine yönünde Harem sınırını oluşturur ve adını bölgedeki aynı kökten türeyen dağ ve vadi isimlerinden alır.
Ten'im Mescidi ile Kâbe arası kaç km? Ansiklopediye göre buradaki işaret taşının Mescid-i Haram'a uzaklığı, Mısır hac emîrlerinden İbrâhim Rifat Paşa'nın 1901'de yaptığı ölçümle 6.148 metredir. Ancak günümüzde mevcut yollardan bu mesafe yaklaşık 7-8 kilometreye ulaşır. Suudi Arabistan'ın resmî turizm sitesi Visit Saudi de mescidin Mescid-i Haram'a yaklaşık 7 km uzaklıkta olduğunu yazar.
Neden "Hz. Âişe Mescidi" deniyor? Ansiklopedinin aktardığına göre Resûl-i Ekrem, Hz. Âişe'ye Vedâ haccından sonra yaptığı umre için Ten'im'de ihrama girmesini söylemiş, hem Hz. Âişe'ye hem de kardeşi Abdurrahman'a Ten'im'de ihrama girmelerini emretmiştir (Buhârî, "Hac", 31, 77; Müslim, "Hac", 111, 112, 120). Tarih boyunca çeşitli onarımlar geçiren, 1847'de Sultan Abdülmecid ve 1984'te Kral Fehd tarafından yeniden inşa edilen cami Mescidü Âişe, Mescidü'l-umre ve Mescidü't-Ten'îm adlarıyla bilinir. Mescidin kıble yönünün solunda Harem sınırını gösteren iki alem bulunur.
Ten'im umresi diye ayrı bir umre var mı? Hayır. "Ten'im umresi" halk arasındaki adıdır. Menâsiki ilk umreyle aynıdır: ihram, tavaf, sa'y ve tıraş. Fark yalnızca ihrama girilen yerdedir.
Ci'râne ve Hudeybiye: Diğer İki İhram Yeri
Özet: Ci'râne, Hz. Peygamber'in bizzat ihrama girdiği yerdir; Şâfiîlere göre en faziletli yer burasıdır. Hudeybiye ise Mekke'nin batısında, eski Cidde yolu üzerindedir.
Ci'râne: TDV'nin "Ci'râne" maddesine göre Ci'râne, Mekke ile Tâif arasında, Mekke'ye 9 mil uzaklıktadır (Ezrakī). Ten'îm maddesi ise bu uzaklığı 29 km olarak verir. Hil bölgesinde yer alan Ci'râne, Harem bölgesinde bulunanların umre için ihrama girdiği yerlerden biridir. Burada Hz. Peygamber'in ganimetleri dağıttığı olayların hatırasına yapılmış bir mescit vardır.
Hudeybiye: TDV'nin "Hudeybiye Antlaşması" maddesine göre Hudeybiye, Mekke'nin 17 km batısında ve eski Cidde yolu üzerindedir. Harem alemlerinden birinin dikildiği Hudeybiye, Mekke'de bulunanların ihrama girdiği yerlerden biridir. Bölge VIII. (XIV.) yüzyıldan beri Şümeysî adıyla da anılır.
Hangisi daha faziletli? Mezhepler farklı düşünür ve her birinin delili vardır. Hanefîlere göre en faziletli yer Ten'im'dir, çünkü Hz. Peygamber Ten'im'de ihrama girilmesini sözle emretmiştir. Bu görüşteki fakihlere göre sözlü delil, fiilî delilden güçlüdür. Şâfiîlere göre ise en faziletlisi Ci'râne'dir, çünkü Hz. Peygamber oradan bizzat ihrama girmiştir. Ci'râne Mekke'ye daha uzaktır da.
| İhram yeri | Mekke'ye uzaklık (TDV) | Tarihî bağ | En faziletli sayan |
|---|---|---|---|
| Ten'im (Hz. Âişe Mescidi) | İşaret taşı 6.148 m (1901 ölçümü); bugünkü yollarla yaklaşık 7-8 km | Hz. Âişe'nin Vedâ haccından sonraki umresi | Hanefîler, Hanbelîlerin çoğu, bazı Şâfiîler |
| Ci'râne | 29 km (Ten'îm maddesi); 9 mil (Ezrakī) | Hz. Peygamber'in Huneyn dönüşü ihrama girdiği yer | Şâfiîler; Mâlikî ve Hanbelîlerden bazı âlimler |
| Hudeybiye (Şümeysî) | 17 km, Mekke'nin batısı | Hicretin 6. yılı; umreye niyetlenilip antlaşma yapılan yer | Şâfiî sıralamasında üçüncü |
Mâlikî âlimlerin çoğu Ci'râne ile Hudeybiye arasında fazilet bakımından fark görmez; bazıları Ci'râne ile Ten'im'i eşit sayar (TDV, "Ci'râne" ve "Ten'îm"). Hangisini seçerseniz seçin umreniz geçerlidir. Bu fazilet tartışmasıdır, sıhhat tartışması değildir.
Arafat ve Tâif'ten Umre Ne Demek?
Özet: Arafat Hill bölgesindedir, oradan da umre ihramına girilebilir. Tâif ise mîkât sınırının dışında kalır; Mekke'den Tâif'e gidip dönen kişinin Harem'e dönüşte ihrama girmesi esastır.
Umre programlarımızın dahil hizmetler listesinde "6 umre imkânı (ilk umre + Hudeybiye, Ci'râne, Ten'im, Arafat, Tâif)" ifadesi geçer. Ten'im, Ci'râne ve Hudeybiye'yi yukarıda anlattık. Kalan ikisinin fıkhî karşılığı şöyledir:
Arafat: TDV'nin "Hil" maddesinde de belirtildiği gibi Arafat, Harem sınırının dışında, Hill bölgesindedir. Bu yüzden Mekke'de bulunan kişi Arafat'ı ziyaret ettiğinde oradan umre ihramına girebilir. Arafat'ın kendisi ve vakfe için Arafat Dağı yazımıza bakabilirsiniz.
Tâif: Tâif, Mekke'ye yakın olmakla birlikte mîkât sınırının dışında kalır. Kurul'un 28 Şubat 2024 tarihli fetvası bu durumu ayrıca ele alır. Hanefî mezhebine göre Harem sınırları içinde bulunan kimse herhangi bir sebeple mîkât sınırları dışına çıkıp tekrar Harem bölgesine dönerse her hâlükârda ihrama girmelidir. Şâfiî mezhebine göre hac veya umre niyeti olmadıkça mîkâtı ihramlı geçmek zorunlu değildir. Mâlikî mezhebine göre kısa süreliğine Tâif gibi Mekke'ye yakın bir yere gidip dönenlerin ihrama girmesi zorunlu değildir. Kurul'un vardığı sonuç şudur: Esas olan, Harem bölgesine dönüşte ihrama girmektir. İhtiyaç hâlinde ihramsız geçmeyi caiz görenlerin görüşüyle de amel edilebilir.
Pratikte bunun anlamı şudur: Tâif ziyaretinden dönerken ihrama girip Mekke'de umre yapmak, Hanefî mezhebindeki yolcu için hem kuralın gereği hem de bir umre fırsatıdır.
İkinci Umre Adım Adım Nasıl Yapılır?
Özet: İlk umreyi tıraşla bitirin, Hill bölgesine çıkın, ihrama girip niyet ve telbiye getirin, Harem'e dönüp tavaf, sa'y ve tıraşla umreyi tamamlayın.
| Adım | Ne yapılır? | Dayanak |
|---|---|---|
| 1. İlk umreyi bitirmek | Tavaf, sa'y ve saç tıraşı/kısaltmasıyla ihramdan tamamen çıkılır. İlk umre bitmeden ikinci umreye niyet edilmez. | DİYK, 09.02.2022 (aşağıda) |
| 2. Hill bölgesine çıkmak | Ten'im, Ci'râne, Hudeybiye ya da Harem sınırı dışındaki başka bir yere gidilir. Mîkâta dönmek gerekmez. | DİYK, 12.07.2017 |
| 3. İhram hazırlığı | Gusül ya da abdest alınır, erkekler ihram örtülerine bürünür. Kerahet vakti değilse iki rekât ihram namazı kılınır. Bu namaz sünnettir; vaktin namazı da yerine geçer. | DİYK, "İhram namazının hükmü" 12.07.2017; TDV "Umre" |
| 4. Niyet ve telbiye | Umreye niyet edilir, telbiye getirilir. Hanefîlere göre niyetin yanında telbiye ya da Allah'ı yücelten bir zikir de gerekir. | TDV "Umre" |
| 5. Tavaf | Harem'e dönülür, Kâbe etrafında yedi şavt tavaf yapılır, ardından iki rekât tavaf namazı kılınır. | TDV "Umre" |
| 6. Sa'y | Safâ'dan başlayıp Merve'de biten yedi şavt sa'y yapılır. | TDV "Umre" |
| 7. Tıraş | Saç tıraş edilir ya da kısaltılır, ihramdan çıkılır. İkinci umre de böylece tamamlanır. | TDV "Umre"; DİYK |
Kurul, ihram namazı için şunu da belirtir: Mîkât mahallinde kılınamazsa Mekke'ye geldikten sonra da kılınabilir ve bunun için bir ceza gerekmez. İlk rekâtta Fâtiha'dan sonra Kâfirûn, ikinci rekâtta İhlâs okunması faziletlidir. Tavafın ve sa'yin ayrıntıları için tavaf nasıl yapılır ve Safa ile Merve arasında sa'y yazılarımıza bakabilirsiniz.
Ara vermeden bitirmek sünnettir. Kurul'un 19 Nisan 2024 tarihli fetvasına göre Hanefî ve Şâfiî mezheplerinde umrenin tavaf ve sa'yini ara vermeden yapmak ve hemen tıraş olup ihramdan çıkmak sünnettir. Bununla birlikte tavaf ile sa'y arasında ya da sa'yden sonra, tıraştan önce nâfile tavaf yapmak ibadetin geçerliliğine engel değildir. Bu durumda ihram yasaklarına uyulur ve nâfile tavafın namazı da ayrıca kılınır.
İkinci Umrede Saç Yine Kesilir mi?
Özet: Evet. Her umre kendi tıraşıyla biter. Erkek için Hanefî ölçüsü saçın en az dörtte biri, kadın için saçın dörtte birinin uçlarından parmak boğumu kadardır.
Otomatik tamamlamada en çok çıkan sorulardan biri budur. Cevap açıktır: İkinci umre de ayrı bir umredir ve ihramdan çıkış ancak tıraşla olur. TDV'nin "Umre" maddesine göre tıraş olmak Şâfiî mezhebinde tercih edilen görüşe göre rükün, çoğunluğa göre vâciptir. Hanefîlere göre erkeğin saçının en az dörtte biri kısaltılmalıdır. Şâfiîlere göre en az üç kıl kesilmeli, Mâlikî ve Hanbelîlere göre saçın her tarafından bir miktar alınmalıdır. Saçın tamamının tıraş edilmesi daha faziletlidir.
Kadınlar için Kurul'un fetvası şöyledir: İhramlı bir kadının ihramdan çıkmak için saçının en az dörtte birinin uçlarından parmak boğumu kadar kesmesi yeterlidir. Şâfiî mezhebine göre üç telden az olmamak üzere saçın bir kısmını kesmekle ihramdan çıkılır.
İlk umrede saçını tamamen kazıtan erkeğin ikinci umrede ne yapacağını saçı olmayanlar ihramdan nasıl çıkar yazımızda mezhep görüşleriyle ayrıca anlattık. Kafilede birbirinizi tıraş ederken de bir kurala dikkat edin. Kurul'un 26 Şubat 2025 tarihli fetvasına göre ihramdan çıkma aşamasına gelmiş kişi, kendisi tıraş olmadan önce başkasını tıraş edebilir ve bundan dolayı ceza gerekmez. Henüz o aşamaya gelmemiş kişinin başkasını tıraş etmesi ise caiz değildir.
İkinci Umrede Sık Yapılan Üç Hata ve Hükmü
Özet: İlk umre bitmeden ikinci ihrama girmek, Harem içinden (otelden) ihrama girmek ve sa'yden önce tıraş olmak ceza gerektirir.
1. İlk umreyi bitirmeden ikinci umreye niyet etmek
"İhramdan çıkmadan ikinci umre yapılır mı?" sorusunun cevabı hayırdır ve hükmü ağırdır. Kurul'un 9 Şubat 2022 tarihli fetvasına göre Hanefî mezhebinde hüküm şöyledir:
- İlk umrenin sa'yinden önce ikinci umre için ihrama giren kişi ikinci umresini iptal eder. Önce ilk umresinin sa'yini yapar ve tıraş olarak ihramdan çıkar. İptal ettiği umreyi daha sonra kazâ eder. İkinci umreyi iptal ettiği için dem gerekir.
- İlk umrenin tavaf ve sa'yinden sonra, tıraştan önce ikinci umreye ihrama giren kişi ikinci umresini de tamamlar. İki umreyi birleştirdiği için dem gerekir. İkinci umreyi tamamlamadan önce tıraş olmuşsa iki dem gerekir: biri ihram yasağı için, diğeri iki umreyi birleştirdiği için.
Aynı fetvaya göre Mâlikî, Şâfiî ve Hanbelîlerde bu kişinin iki ihramından yalnız biri geçerli olur. Kişi tek umre yapmış sayılır ve kendisine kazâ ve fidye de gerekmez. Kısacası bir ihram iki umreye yetmez. Her umrenin ayrı ihramı, ayrı tavafı, ayrı sa'yi ve ayrı tıraşı vardır.
2. Otelden ya da Harem içinden ihrama girmek
Kâbe'ye en yakın Harem sınırı Ten'im'dir ve Mescid-i Haram'a uzaklığı yaklaşık 6 km'dir (TDV, "Ten'îm"). Yani Harem'in çevresindeki oteller bu sınırın içinde kalır. Bu yüzden "otelde niyet edip Kâbe'ye inerim" düşüncesi yanlıştır. Kurul'un 9 Şubat 2022 tarihli fetvasına göre Harem bölgesinden ihrama girip tavafa başlayan kişi Hanefî, Şâfiî ve Hanbelîlere göre umresini tamamlar ve ceza olarak bir dem keser. Ancak tavafa başlamadan önce hatasını fark edip Hill bölgesine gider, oradan niyet edip telbiye getirirse dem sorumluluğu ortadan kalkar. Mâlikîlere göre böyle yapılan tavaf ve sa'y geçersizdir. Kişi Hill'e çıkıp tavaf ve sa'yi iade etmeli, umresini tamamlamadan tıraş olduğu için de fidye ödemelidir.
3. Sa'yi yapmadan tıraş olmak
Kalabalıkta yorulan yolcu bazen sa'yi sonraya bırakıp tıraş olur. Kurul'un 26 Şubat 2025 tarihli fetvasına göre Hanefî mezhebinde tavaftan sonra sa'y yapmadan tıraş olan kişi ihramdan çıkmış olur. Sa'yini sonradan yapar, ama tertibi terk ettiği için dem gerekir. Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelîlere göre sa'y umrenin rüknü olduğu için bu kişi ihramdan çıkmış olmaz. Elbise giymişse tekrar ihram örtülerine bürünür, sa'yi yapar, sonra tıraş olur. Kendisine iki ceza gerekir.
Bu cezaların ne olduğu, nerede ve nasıl ödendiği ihram yasağı çiğnenirse ne olur yazımızın konusudur. Hangi davranışların ihramlıyken yasak olduğunu da ihram yasakları yazımızda bulabilirsiniz.
Ek Umre mi, Nâfile Tavaf mı?
Özet: Diyanet nâfile tavafı daha faziletli görür. Kaç umre ya da tavaf yapılırsa yapılsın hac yerine geçmez.
Kurul'un yukarıda andığımız 2017 tarihli fetvası bu soruya doğrudan cevap verir. Umre mevsiminde umreye gidenlerin Harem sınırı dışına çıkarak ikinci, üçüncü umre yapmaları caizdir, ama tavaf yapmaları daha faziletlidir. Bu bir tercih meselesidir, ek umreyi yasaklayan bir hüküm değildir. Kurul'un dili de "caiz ise de … daha faziletlidir" şeklindedir.
Bu tercihi yaparken bizim tavsiyemiz şudur: Mekke'de geçireceğiniz günleri ve gücünüzü hesaba katın. Ten'im'e gidip gelmek, tavaf ve sa'yi yeniden yapmak yaşlı ve hasta yolcu için yorucudur. Sağlığınızın elverdiği ölçüde bir ya da iki ek umre yapıp kalan vakitlerde nâfile tavafa yönelmek, hem Kurul'un tavsiyesine uyar hem de ek umre fırsatını değerlendirmenizi sağlar. Mescid-i Haram'daki namaz ve tavaf imkânları için Mescid-i Haram yazımıza bakabilirsiniz.
"3 umre 1 hac sayılır mı?" Hayır. Kurul'un 6 Mart 2024 tarihli fetvası nettir: Hac, belli zaman ve mekânlarda haccetme niyetiyle edâ edilen farz bir ibadettir. Umre ve tavaf yaparak haccın şart ve rükünleri yerine getirilmiş olmaz. Bu yüzden sayısı ne kadar çok olursa olsun yapılacak umre ve nâfile tavaflar hac ibadeti yerine geçmez. Haccın kendisi için hac nedir yazımıza bakabilirsiniz.
İkinci Umreyi Bir Yakınınız Adına Yapmak
Özet: Hanefîlere göre başkası adına yapılan umre geçerlidir. İlk umreyi kendiniz için yapıp ikinci umreye yakınınız adına niyet etmek yaygın bir tercihtir.
Ek umrenin en sık sebebi vefat etmiş ya da gidemeyecek durumdaki bir yakın için umre yapmaktır. Kurul'un 6 Mart 2024 tarihli fetvasına göre Hanefîlerde kişi kendi umresinin sevabını başkasına bağışlayabileceği gibi başkası adına yapılan umre de geçerlidir. Mâlikîlere göre caiz ama mekruhtur. Şâfiîlere göre umre farz olduğundan, umre yapmadan ölen ya da yaşlılık, müzmin hastalık gibi sebeplerle yapamayan kişi adına onun malından umre yapılması gerekir. Niyetin nasıl yapılacağını, vekâlet ile sevap bağışlama arasındaki farkı ve mezheplere göre tabloyu başkası adına umre yazımızda ayrıntılı anlattık.
Hanım Yolcular, Hastalar ve Yaşlılar İçin İki Not
Özet: Âdetli kadın temizlenmeden tavaf yapmaz. Hastalanan yolcu umresini iyileşinceye kadar ceza ödemeden erteleyebilir.
Âdet hâli: Âdetli kadın ihrama girebilir, ama temizlenmeden tavaf yapmaz. İkinci umre çoğu zaman ertelenebilir bir ibadet olduğu için temizlenmeyi beklemek en kolay yoldur. İhram, tavaf ve sa'y hükümlerini kaynaklarıyla umrede âdet görmek yazımızda bulabilirsiniz.
Hastalık: Kurul'un 12 Temmuz 2017 tarihli fetvasına göre umre için ihrama girip kendini umre yapacak kadar sağlıklı hissetmeyen kişi, sağlığına kavuşuncaya kadar ihramlı olarak bekler. İyileşince tavaf ve sa'yini yapar, tıraş olup ihramdan çıkar. Tavaf ve sa'yi ertelediği için ceza gerekmez, ancak bekleme süresince ihram yasaklarına uyması gerekir. Bu yüzden kendinizi yorgun hissediyorsanız ikinci umreye niyet etmeden önce dinlenmeniz daha doğrudur.
Programlarımızda Ek Umre: Kaç Gün, Kaç Umre?
Özet: Programlarımızın dahil listesinde "6 umre imkânı" yer alır. Kaç ek umre yapabileceğinizi Mekke'de geçireceğiniz gün sayısı belirler.
"15 günlük umrede kaç umre yapılır?" ya da "20 günlük umrede kaç umre yapılır?" sorularının fıkhî bir cevabı yoktur, çünkü yukarıda gördüğümüz gibi umrenin sayı sınırı yoktur. Belirleyici olan Mekke'de geçen gün sayısı, sağlık ve kafilenin programıdır.
Umre programlarımızın dahil hizmetler listesinde "6 umre imkânı (ilk umre + Hudeybiye, Ci'râne, Ten'im, Arafat, Tâif)" yazar. Mekke'de kalınan gece sayısı programa göre değişir:
- Kasım Ara Tatil Umresi: 14–23 Kasım 2026, 10 gün; 7 gece Mekke, 2 gece Medine.
- Sömestr Umresi 2027: 23 Ocak – 5 Şubat 2027, 14 gün; 10 gece Mekke, 2 gece Medine.
- Tam Ramazan Umresi 2027: 5 Şubat – 11 Mart 2027; 31 gece Mekke, 3 gece Medine.
Tam Ramazan programının sayfasında ek umre düzeni ayrıca anlatılır. Program boyunca hocalarımız eşliğinde ek umre niyetleriyle Ten'im, Ci'râne ve Hudeybiye mîkâtlarına gidilir. Ek umre sayısı, Suudi makamlarının o dönem Nusuk üzerinden verdiği izin düzenine göre planlanır ve hocalarımız izinleri kafile adına alır. Program dışında kendi başınıza ek umreye gitmeyi düşünüyorsanız önce kafile hocanıza danışın. Hem izin düzeni hem de program saatleri açısından bu daha doğrudur.
Medine'den mi Mekke'den mi başlayacağınız da Mekke'de kalan günleri etkiler. Bunu umreye önce Medine mi Mekke mi yazımızda karşılaştırdık. Programlar ve kayıt hakkında sorularınız için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Bir umrede kaç umre yapılır?
Fıkıhta sayı sınırı yoktur. Hanefî, Şâfiî ve Hanbelîlere göre umreyi sık yapmak müstehaptır; Mâlikîlerin çoğu bir yılda birden fazlasını mekruh sayar ama yapılırsa geçerlidir (TDV İA, "Umre"). Diyanet'e göre ek umre caizdir, ancak nâfile tavaf daha faziletlidir.
İkinci umre nasıl yapılır?
İlk umre tıraşla bitirilir. Ardından Harem sınırı dışına (Hill bölgesine), en çok da Ten'im'e gidilir. Orada ihrama girilip niyet ve telbiye getirilir. Harem'e dönülüp tavaf, tavaf namazı, sa'y ve tıraşla umre tamamlanır.
Ten'im mescidi ile Kâbe arası kaç km?
TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre Ten'im'deki Harem işaret taşının Mescid-i Haram'a uzaklığı 1901 ölçümüyle 6.148 metredir; günümüz yollarıyla bu mesafe yaklaşık 7-8 km'dir.
Ten'im umresi nedir?
Mekke'de bulunan kişinin Ten'im'deki Hz. Âişe Mescidi'nden ihrama girerek yaptığı umrenin halk arasındaki adıdır. Menâsiki normal umreyle aynıdır; fark yalnız ihrama girilen yerdedir. Hanefîlere göre ek umre için en faziletli ihram yeri Ten'im'dir.
Ci'râne umresi nedir?
Mekke ile Tâif arasındaki Ci'râne'den ihrama girilerek yapılan umredir. Hz. Peygamber, Huneyn dönüşünde Ci'râne'de ihrama girip umre yapmıştır. Şâfiîlere göre ek umre için en faziletli yer burasıdır.
İhramdan çıkmadan ikinci umre yapılır mı?
Hayır. Diyanet'in fetvasına göre Hanefî mezhebinde ilk umre bitmeden ikinci umreye ihrama giren kişiye dem gerekir. Sa'yden önce girdiyse ikinci umreyi iptal edip sonra kazâ eder; tıraştan önce girdiyse ikisini de tamamlar ve dem öder. Diğer üç mezhebe göre iki ihramdan yalnız biri geçerli olur.
İkinci umrede saç kesilir mi?
Evet. Her umre kendi tıraşıyla biter. Hanefîlere göre erkek saçının en az dörtte birini kısaltır, tamamını kazıtmak daha faziletlidir. Kadın saçının dörtte birinin uçlarından parmak boğumu kadar keser.
Otelden niyet edip ikinci umre yapılır mı?
Hayır. Kâbe'ye en yakın Harem sınırı olan Ten'im bile Mescid-i Haram'a yaklaşık 6 km uzaktadır; Harem çevresindeki oteller sınırın içindedir ve oradan ihrama girilmez. Harem içinden ihrama girip tavafa başlayana Hanefî, Şâfiî ve Hanbelîlere göre dem gerekir. Tavaftan önce Hill bölgesine çıkıp orada niyet ve telbiye getiren kişiden ceza düşer.
Peygamber Efendimiz kaç umre yaptı?
TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre Hz. Peygamber hicretin 6. yılında Hudeybiye'de umreye niyetlenmiş ama yapamadan dönmüştür. Sonra 7. yılda Umretü'l-kazâ'yı, 8. yılda Huneyn dönüşü Ci'râne'den umreyi yapmış, bir umreyi de Vedâ haccıyla birlikte eda etmiştir.
Birden fazla umre hac yerine geçer mi?
Hayır. Diyanet'in 6 Mart 2024 tarihli fetvasına göre sayısı ne kadar çok olursa olsun umre ve nâfile tavaflar hac ibadeti yerine geçmez.
Son Söz
Bir umre yolculuğunda kaç umre yapacağınızı fıkıh sınırlamaz. Sınırı sizin vaktiniz, gücünüz ve niyetiniz çizer. Hükümler açıktır: Ek umre için mîkâta dönülmez, Harem sınırının dışına çıkılır. Ten'im en yakın ve Hanefîlere göre en faziletli yerdir, Ci'râne ise Hz. Peygamber'in bizzat ihrama girdiği yerdir. Her umre ayrı ihram, tavaf, sa'y ve tıraşla tamamlanır. İlk umre bitmeden ikincisine niyet edilmez, otelden ihrama girilmez. Diyanet'in tavsiyesini de unutmayın: Ek umre caizdir, nâfile tavaf daha faziletlidir. Mekke'deki günlerinizi bu iki ibadet arasında gücünüze göre paylaştırın.
Umrenin sayısı değil, her birinin hakkıyla yapılması önemlidir; Ten'im yolu da Kâbe'ye çıkan yollardan biridir.
Kaynaklar (15 Ekim 2026'da okundu): Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu fetvaları (kurul.diyanet.gov.tr): "Hac veya umre için Mekke'de bulunanlar, umre yaptıktan sonra kalan günlerde yeni bir umre yapmayı mı, yoksa bunun yerine nafile tavafı mı tercih etmelidirler?" (12.07.2017) · "Her umre için mîkâta gitmek gerekir mi?" (12.07.2017) · "Harem sınırları içerisindeki kişinin Hill bölgesine gitmeden bulunduğu yerden umre için ihrama girmesinin hükmü nedir?" (09.02.2022) · "Bir umreyi tamamlamadan ikinci bir umre için ihrama giren kişiye ne gerekir?" (09.02.2022) · "Birden çok umre veya nâfile tavaf yapmak hac ibadeti yerine geçer mi?" (06.03.2024) · "Kişi, umre tavafı ve sa'yi arasında veya sa'yini yaptıktan sonra ihramdan çıkmadan önce nâfile tavaf yapabilir mi?" (19.04.2024) · "Hac ve umre niyetiyle Mekke'de bulunup mîkât dışında kalan Tâif gibi yakın bir yere gidenlerin, Harem'e dönerken tekrar ihrama girmeleri gerekir mi?" (28.02.2024) · "İhram namazının hükmü nedir?" (12.07.2017) · "Kurban bayramı günlerinde umre yapılabilir mi?" (12.07.2017) · "Umre tavafını yapıp sa'yini yapmadan saç tıraşı olup ihramdan çıkan kişinin ne yapması gerekir?" (26.02.2025) · "Kadınlar ihramdan çıkmak için saçlarının ne kadarını kesmelidirler?" (12.07.2017) · "İhramlı bir kimse, ihramdan çıkma aşamasına gelen bir kimseyi saç tıraşı edebilir mi?" (26.02.2025) · "Umre yapmak üzere ihrama girip Mekke'ye gelen kişi sağlık sorunları sebebiyle umresini erteleyebilir mi?" (12.07.2017) · "Başkası adına umre yapılabilir mi?" (06.03.2024) · TDV İslâm Ansiklopedisi: "Ten'îm" (Salim Öğüt, 2011), "Ci'râne" (Ahmet Önkal, 1993), "Umre" (Mehmet Boynukalın, 2012), "Hil" (Salim Öğüt, 1998), "Hudeybiye Antlaşması" (Muhammed Hamîdullah, 1998) · Visit Saudi, "Taneem Mescidi" sayfası.



